Een wandeling in de buurt

Voor de Nieuwsbrief van januari 2017 heb ik een artikel geschreven over de heer Bob Feenstra, auteur van het boek “De geschiedenis van de Haagse Archipel- en Willemsparkbuurt”.

Vervolgens leek het mij een leuk idee (het was inmiddels een jaar later) om onze buurtbewoners -en lezers van de website- mee te nemen op een “wandeling”door de Archipel- en Willemsparkbuurt aan de hand van de verhalen en beschrijvingen uit het boek van de heer Feenstra.

Langs de Buitenhuizen, de Hofjes, de Tolhuizen, de Beelden en Monumenten en nog veel meer. Daar ik hiervoor uiteraard zijn toestemming nodig had heb ik meneer Feenstra weer een bezoekje gebracht en hij vond het, gelukkig, ook een leuk idee. Ik mocht zijn teksten en ook de foto’s uit zijn boek gebruiken voor onze website.
Het eerste artikel gaat over de “hofjes” in onze wijk. 

Den Haag kunnen we, met recht, een “hofstad” noemen want er zijn maar liefst nog 115 hofjes bewaard gebleven. We kennen drie verschillende typen hofjes. De bekendste zijn de Liefdadigheidshofjes. In vroegere eeuwen was het de liefdadigheid van de rijken die de bouw van deze hofjes voor oudere, meestal behoeftige personen, mogelijk maakte. Er kwam ook wel een beetje eigen belang om de hoek kijken want hiermee verwierven zij natuurlijk ook aanzien en bovendien konden ze, op deze manier, ook hun naam laten voortleven (zoals hofje van Nieuwkoop en hofje van Wouw). Daarnaast was de liefdadigheid in die tijd ook zeker en voor een groot deel een zaak van de kerk. Denk hierbij aan het oudste hofje het Heilige Geesthofje. In de tweede helft van de 19e eeuw werden de hofjes vooral gebouwd vanuit winstbejag (Exploitatiehofjes) en in diezelfde tijd was er ook sprake van sociale woningbouw in de vorm van hofjes.

De exploitatiehofjes kunnen, ruwweg, in twee groepen worden onderverdeeld. De hofjes die zuiver uit winstbejag werden gebouwd waarbij zoveel mogelijk huisjes op een binnenterrein bij elkaar werden gebouwd. Huisjes van bedenkelijke kwaliteit die meestal ook slecht werden onderhouden. Naast bovengenoemde huisjes waren er ook hofjes van woningbouwverenigingen. Deze groep kan worden betiteld als sociale woningbouw.
In de exploitatiehofjes werden soms ook pandjes aangetroffen die voor kleinschalige bedrijfsuitvoering werden gebruikt zoals waterstokerijen meestal annex snoepwinkel.

Veel oude hofjes waren toegankelijk via een overdekte poort met een er overheen gebouwd huis. Daardoor ontstond er een vrijwel afgesloten binnenterrein. De vroeger in de oude exploitatiehofjes veel voorkomende situatie van armoede en intensieve bewoning door zeer grote gezinnen, komt nu niet meer voor. De meeste huisjes zijn tegenwoordig particulier eigendom. Soms zijn er ook huisjes samengevoegd en zijn er fraaie woningen ontstaan die min of meer beschut zijn tegen de drukte en het verkeerslawaai van de straat.
Haalde men vroeger zijn neus op voor deze hofjeswoningen, nu kunnen zij goed concurreren met de aan de straat gelegen woningen, ook wat betreft de koopprijs!

De hofjes in onze wijk zijn in drie categorieën in te delen:
Hofjes met hoofdzakelijk woonhuizen (oudbouw en nieuwbouw)
Hofjes met woonhuizen en bedrijfspanden
Hofjes met uitsluitend bedrijfspanden

Volgende keer neem ik u mee naar een aantal van “onze” hofjes.
Het gaat te ver om alle 27 hofjes in de Archipel- en Willemsparkbuurt te beschrijven maar een paar wil ik toch graag de revue laten passeren.

Josephine de Vijlder

(bron Bob Feenstra)