Schuddegeest 150 jaar

Op 13 maart 2005 was het 150 jaar geleden, dat door de ‘Vereeniging tot verbetering der woningen van de arbeidende klasse’ de eerste 18 woningen van het complex Schuddegeest in Den Haag werden opgeleverd. De naam Schuddegeest vond zijn oorsprong in de 16de eeuw, het landgoed omvatte het hele gebied dat nu Archipelbuurt heet.

Schuddegeest was het eerste wooncomplex van de op 1 maart 1854 opgerichte Vereniging. Na intensieve onderhandelingen met de eigenaar kon op 27 april 1854 een strook grond van 150 meter lang en 20 meter breed aan de Laan van Schuddegeest, de tegenwoordige Javastraat gekocht worden voor een prijs van f 3.800. Architect Saraber maakte verscheidene ontwerpen. Uiteindelijk werd gekozen voor een ontwerp met 18 woningen in twee bouwlagen ieder bestaande uit een woon- en een slaapkamer, een toilet en een kraan aan de buitenmuur. Bij de aanbesteding bleek de door de architect geraamde prijs van f 765 aan de lage kant, want de laagste inschrijver kwam uit op een prijs van f 860 per woning. In 1855 werd nogmaals een serie van 18 woningen opgeleverd en in 1856 nog eens een serie van twintig. Secretaris Van der Heim kon in het jaarverslag over 1855 met genoegen aan de leden meedelen, dat 134 personen een geschikte en gezonde woning hadden gekregen. Hij constateerde voorts dat de bewoning zindelijk was: ‘Elk beijvert zich zijnen kleinen tuin in orde te brengen, zijne ramen van nette gordijnen te voorzien en alles een enigszins deftig aanzien te geven. Hetzelfde zien wij binnenshuis, en die bekend is met de dompige vertrekken in de achterbuurten, waar toch ook de meeste van onze huurders woonden, zal verbaasd zijn over de verandering die hier heeft plaatsgevonden.”

De huurprijzen waren voor die tijd hoog, de prijs voor een kleine benedenwoning bedroeg
f 1,25 per week en voor een grotere bovenwoning f 1,40. Ondanks de hoge prijzen was het geen enkel probleem de huisjes te verhuren. Teneinde te laten blijken dat alle huurders tot de arbeidende klasse behoorden kwam in ieder jaarverslag een opgave van de beroepen, zoals kleedenkloppers, lakeien, lantaarnaanstekers en klapwakers.
Hoewel elke woning een sekreet had, bleef het een probleem dat er geen goed functionerend rioolstelsel was. Pas in 1875 ging de gemeente Den Haag zich beraden over een oplossing van dit probleem.

Behalve de bouw, begin 1900, van een tweede verdieping boven een van de blokken is er uiterlijk niet veel veranderd aan Schuddegeest. De binnenzijde echter wel. Veel woningen zijn in de loop der jaren met behoud van het oorspronkelijke karakter gerenoveerd en aangepast aan de moderne wooneisen. Nog steeds vinden er regelmatig renovaties plaats. De huurprijzen zijn uiteraard van een heel ander niveau dan in 1855 en liggen tussen € 350 en € 550. De 55 woningen worden nog steeds bewoond door werkenden zoals jonge starters, verpleegsters, jonge advocaten, maar ook door ouderen.

Hoewel niet gebouwd als een traditioneel hof, heeft Schuddegeest met de rustieke ligging achter de drukke Javastraat en de door hagen omgeven tuintjes volledig het karakter van een hof. Een bezoek aan Schuddegeest, dat in1990 de status kreeg van Rijksmonument is zeer de moeite waard. De Vereniging, die sinds december 2004 de ‘Koninklijke Haagse Woningvereniging van 1854’ heet, organiseert in september 2005 ter gelegenheid van het 150 jarig bestaan van Schuddegeest wandelingen door de Archipelbuurt, waarbij naast Schuddegeest ook de twee andere hofjes van de Vereniging in de Archipelbuurt, Schelpstraat en Paramaribostraat, zullen worden bezocht.